ChessschoolLes 8 · 40 minuten · Eindspel
De pionrace: tellen en promoveren
Pionzetten tot promotie tellen en herkennen dat de speler aan zet verschil maakt.
Voor je begint
Voorkennis: Leerlingen kennen pionrichting, schaak en legale koningszetten. Dit is een introductie tot eenvoudige pionraces.
Voorbereiding: Per tweetal een bord, twee koningen, een witte en zwarte pion en twee dames voor promotie. Print werkblad 8.
Leerdoel: Pionzetten tot promotie tellen en herkennen dat de speler aan zet verschil maakt.
Startcheck: Laat een leerling de genoemde voorkennis demonstreren. Lukt dat nog niet? Herhaal die stap vóór je doorgaat.
Zo geef je de les
-
0–5 min
Pionrichting controleren
Jij doet of vraagt: Vraag op welke rij wit en zwart promoveren. Leg uit dat promotie onderdeel van de pionzet is en geen extra beurt kost.
Leerlingen doen: Zet wit op rij 7 en zwart op rij 2 en demonstreer de promotie.
-
5–13 min
Een race tellen
Jij doet of vraagt: Gebruik stelling A. Laat het aantal zetten tot a8 en h1 opschrijven vóór er gespeeld wordt.
Leerlingen doen: Tel voor beide pionnen drie zetten; benoem dat wit aan zet is.
-
13–23 min
Racen zonder hulp
Jij doet of vraagt: Laat de pionnen om beurten lopen: a6, h3, a7, h2, a8=D. Stop en bekijk of zwart schaak staat voordat zwart verder speelt.
Leerlingen doen: Ontdek de dameaanval op de koning e8. Zwart moet het schaak opheffen en kan niet zomaar h1=D spelen.
-
23–33 min
Verander wie begint
Jij doet of vraagt: Gebruik stelling B met dezelfde stukken maar zwart aan zet. Speel h3, a6, h2, a7, h1=D. Vraag wat nu verschilt.
Leerlingen doen: Zie dat de witte koning e1 schaak staat en de witte pion niet zomaar mag promoveren.
-
33–40 min
Eindcheck en nuance
Jij doet of vraagt: Bespreek de antwoorden. Zeg dat een echte partij ook koningszetten, slaan en blokkeren kent; dit voorbeeld is geen algemene winstregel.
Leerlingen doen: Vertel waarom alleen pionafstand tellen nog geen volledige beoordeling is.
Veelgemaakte fout
Wat zie je? Beide pionnen krijgen hun promotie zonder op schaak te letten.
Zo help je: Stop na elke promotie en controleer eerst wat de nieuwe dame aanvalt.
Aanpassen aan je groep
Meer ondersteuning: Gebruik fiches op de volgende drie velden en spreek de beurtwisseling hardop uit.
Meer uitdaging: Onderzoek een legale verdediging tegen het promotieschaak. Is de tegenstander dan nog direct mat? Laat zien waarom niet.
Eindcheck: kan de leerling het uitleggen?
Beide pionnen hebben drie stappen; wit promoveert in A eerst en geeft schaak. In B doet zwart dat. Schaak moet vóór de eigen promotie worden opgelost.
Laat één leerling individueel voordoen en vraag naar de reden. Lukt dat nog niet, herhaal de demonstratie met echte stukken voordat je verdergaat.