Naar inhoud
Chessschool

Minder blunders bij schaken – 6 interactieve oefeningen

Leer vóór elke zet een korte controle doen. Vergelijk drie keuzes per stelling en ontdek welke dreiging, tegenzet of schaakregel het verschil maakt.

Denk vóór je zet

  1. Lees de dreiging. Kijk naar schaakzetten, slagzetten en ongedekte stukken van je tegenstander.
  2. Vergelijk twee kandidaten. Speel elke zet in gedachten en zoek de sterkste tegenzet.
  3. Controleer de uitkomst. Kan je koning veilig blijven? Kan het verplaatste stuk worden geslagen?

Het bord staat steeds vanuit wit. Boven elke oefening lees je wie aan zet is. In Nederlandse zetnotatie betekenen D dame, T toren, L loper, P paard en K koning. Een pionzet heeft geen stukletter.

1. Controleer eerst de schaakzetten

Zwart aan zet. Wit heeft de f- en g-pion verplaatst. Welke zet maakt de partij meteen af?

Stelling vóór de zet. Zwart aan zet. Zwart toren a8, Zwart paard b8, Zwart loper c8, Zwart dame d8, Zwart koning e8, Zwart loper f8, Zwart paard g8, Zwart toren h8, Zwart pion a7, Zwart pion b7, Zwart pion c7, Zwart pion d7, Zwart pion f7, Zwart pion g7, Zwart pion h7, Zwart pion e5, Wit pion g4, Wit pion f3, Wit pion a2, Wit pion b2, Wit pion c2, Wit pion d2, Wit pion e2, Wit pion h2, Wit toren a1, Wit paard b1, Wit loper c1, Wit dame d1, Wit koning e1, Wit loper f1, Wit paard g1, Wit toren h1 8 76 5 4 3 2 1abcdefgh
Bekijk antwoord en bord na de zet

Dh4#. De dame geeft schaak over de diagonaal h4–e1. Wit kan haar niet slaan, niets ertussen zetten en niet met de koning ontsnappen.

Stelling na het antwoord. Zwart toren a8, Zwart paard b8, Zwart loper c8, Zwart koning e8, Zwart loper f8, Zwart paard g8, Zwart toren h8, Zwart pion a7, Zwart pion b7, Zwart pion c7, Zwart pion d7, Zwart pion f7, Zwart pion g7, Zwart pion h7, Zwart pion e5, Wit pion g4, Zwart dame h4, Wit pion f3, Wit pion a2, Wit pion b2, Wit pion c2, Wit pion d2, Wit pion e2, Wit pion h2, Wit toren a1, Wit paard b1, Wit loper c1, Wit dame d1, Wit koning e1, Wit loper f1, Wit paard g1, Wit toren h1 8 76 5 4 3 2 1abcdefgh

Onderzoek een schaakzet tot het einde. Noem de drie antwoorden op schaak en controleer ze één voor één.

Lees de bijbehorende les · Schaak en mat

2. Red je aangevallen dame

Wit aan zet. De zwarte loper op g4 valt je dame op d1 aan. Welke zet brengt de dame veilig weg?

Stelling vóór de zet. Wit aan zet. Zwart koning g8, Zwart pion h5, Zwart loper g4, Wit toren a1, Wit dame d1, Wit koning g1 876 5 432 1abcdefgh
Bekijk antwoord en bord na de zet

Dd3. Op d3 staat de dame buiten de diagonaal van de loper en kan zwart haar niet meteen slaan.

Stelling na het antwoord. Zwart koning g8, Zwart pion h5, Zwart loper g4, Wit dame d3, Wit toren a1, Wit koning g1 876 5 4 32 1abcdefgh

Kijk na elke slagzet wat de tegenstander kan terugslaan. Ook een slagzet met schaak kan materiaal verliezen.

Lees de bijbehorende les · De loper

3. Herken een penning tegen de koning

Wit aan zet. Het witte paard staat tussen de zwarte toren en de witte koning. Welke zet mag wit spelen?

Stelling vóór de zet. Wit aan zet. Zwart koning a8, Zwart toren e8, Wit paard e2, Wit koning e1 876543 2 1abcdefgh
Bekijk antwoord en bord na de zet

Kf2. De koning gaat naar f2. Dat veld wordt niet aangevallen en de koning staat niet meer achter het paard op de e-lijn.

Stelling na het antwoord. Zwart koning a8, Zwart toren e8, Wit paard e2, Wit koning f2 876543 21abcdefgh

Trek in gedachten een lijn van de aanvaller naar je koning. Bedenk of jouw zet die lijn opent.

Lees de bijbehorende les · De penning

4. Maak een vluchtveld

Wit aan zet. Zwart kan met de toren naar a1 om schaak te geven. Welke witte zet geeft je koning een extra vluchtveld?

Stelling vóór de zet. Wit aan zet. Zwart toren a8, Zwart koning g8, Wit toren e2, Wit pion f2, Wit pion g2, Wit pion h2, Wit koning g1 876543 2 1abcdefgh
Bekijk antwoord en bord na de zet

h3. De pion maakt h2 vrij. Na …Ta1+ kan de koning naar h2, omdat de zwarte toren op a1 alleen de eerste rij en de a-lijn bestrijkt.

Stelling na het antwoord. Zwart toren a8, Zwart koning g8, Wit pion h3, Wit toren e2, Wit pion f2, Wit pion g2, Wit koning g1 87654 3 2 1abcdefgh

Een vluchtveld telt alleen als je koning erheen mag. Controleer na een pionzet ook wie dat veld aanvalt.

Lees de bijbehorende les · De koning

5. Mat of pat?

Wit aan zet. Je hebt koning en dame tegen een kale koning. Welke damezet geeft direct schaakmat?

Stelling vóór de zet. Wit aan zet. Zwart koning h8, Wit koning f7, Wit dame g5 8 76 54321abcdefgh
Bekijk antwoord en bord na de zet

Dg7#. De dame geeft schaak op h8. De witte koning beschermt haar op g7. De zwarte koning kan haar niet slaan en heeft geen vluchtveld.

Stelling na het antwoord. Zwart koning h8, Wit koning f7, Wit dame g7 8 7654321abcdefgh

Controleer bij een eindspel met groot voordeel of jouw laatste zet echt schaak geeft. Geen legale zet zonder schaak is remise.

Lees de bijbehorende les · Schaak en mat

Gebruik deze stelling in een les met werkblad

6. Zoek de paardvork met schaak

Wit aan zet. Welke paardzet valt de zwarte koning én de dame tegelijk aan?

Stelling vóór de zet. Wit aan zet. Zwart dame d8, Zwart koning h8, Wit paard e5, Wit koning g1 876 5432 1abcdefgh
Bekijk antwoord en bord na de zet

Pf7+. Vanaf f7 valt het paard h8 én d8 aan. Zwart moet het schaak opheffen. Na bijvoorbeeld …Kg8 volgt Pxd8.

Stelling na het antwoord. Zwart dame d8, Zwart koning h8, Wit paard f7, Wit koning g1 8 765432 1abcdefgh

Noem beide doelen van een vork vóór je speelt. Kijk daarna of de tegenstander het paard kan slaan.

Lees de bijbehorende les · De vork

Speel een oefenpartij tegen de bot

Speel één partij en pas de controle toe zodra de bot een stuk aanvalt of schaak geeft. Pauzeer vóór je antwoord. Zeg hardop welk stuk gevaar loopt en welke tegenzet je verwacht.

Kies na de partij één moment waarop je verrast werd. Schrijf de zet van de bot, jouw antwoord en één alternatief op. Vergelijk het alternatief met de sterkste reactie van de bot. Zo heb je een concreet oefendoel voor je volgende partij.

Open de schaakbot